Melani Coli Ermənistana Kanada səfirliyinin yaradılması münasibətilə gəlib. Göründüyü kimi, Kanada Aİ-nin müşahidə missiyasına qoşulma faktını da önə çəkir. Eyni zamanda, Kanadanın Ermənistanla Zəngəzurda konsulluq yaradılması məsələsini müzakirə edən ölkələr arasında olub-olmaması sualı da var.
Məlum olduğu kimi, İran Zəngəzurda çoxdan konsulluq yaradıb, daha sonra Rusiya, bu yaxınlarda isə Fransa belə bir qərar verib. Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirozyan dünən parlamentdə bəyan edib ki, İrəvanla məsələni işçi kanallar vasitəsilə müzakirə edən başqa ölkələr də var, müzakirələr aparılmayınca və qərarlar qəbul olunmayana qədər sadəcə olaraq ölkələrin adlarını çəkmək düzgün deyil. Bununla belə, Kanadanın Avropa İttifaqı təşəbbüsünə qoşulması faktının özü artıq yeni siyasi reallıqların qatlarını ehtiva edir. Xüsusilə, bəlkə də iki hal vurğulanmalıdır: Kanada G7-nin üzvüdür və eyni zamanda, baş katibi bir neçə gün əvvəl Ermənistana səfər edən Frankofoniya təşkilatının da üzvüdür. Üstəlik, Kanada Fransadan sonra Frankofoniya təşkilatında bəlkə də ikinci ən nüfuzlu aktordur. Bu mənada Kanada iştirakının artması mahiyyətcə Ermənistanda “frankofoniya amili”nin təmsilçiliyinin və imkanlarının genişlənməsi deməkdir.
Kanadanın bu hərəkətlərinin Fransa ilə razılaşdırıldığına şübhə yoxdur. Strateji baxımdan burada geosiyasi və geoiqtisadi əhəmiyyət kəsb edən infrastruktur məsələlərindən söhbət getdiyini nəzərə alsaq, burada daha maraqlı vəziyyət yaranır. Mübarizə ümumiyyətlə Rusiya ilə məhdudlaşmır. Şərq-Qərb məntiqi, ayrı-ayrılıqda “kompas”ın bütün istiqamətlərində müxtəlif strateji təbəqələrə malikdir və bu mənada G7-nin özündə də ziddiyyətlər mövcuddur. Məsələn, onun üzvlərindən biri olan Yaponiyanın Türkiyə ilə dərin əlaqələri mövcuddur və buna paralel olaraq fransızların da türklərlə münasibətləri olduqca mürəkkəbdir. Bu baxımdan, onun iştirakçıları və kəsişən strateji-taktiki ideyaları ilə geosiyasi Böyük Oyunun Zəngəzurda daha çox cəmləşdiyini müşahidə edirik. Beləliklə, Azərbaycan üçün darıları buğdadan ayırmaq, o Böyük Oyunun imkan və risklərini incəliklə ayırd etmək və “məhsul” əldə etmək üçün həddindən artıq sayıqlıq və soyuqqanlılıq tələb olunur.
Aqil Məmmədov
Ordu.az
